SkalActueel nr. 54
juni 2008
Informatie over regelgeving, inspectie & certificatie van de biologische productie in Nederland
ISSN nr. 1569 – 3872

Inhoud

Voorwoord: Toezicht houden is een dynamisch vak

Informatie voor alle biologische bedrijven
- Nieuwe term: geregistreerde
- Wel of juist niet vooraf informeren?
- Wijzigingen regelgeving
- Nieuw toegestane middelen

Informatie voor landbouwbedrijven
- Basis- en flitsinspecties
- Zonder certificaat geen bio-product
- Ongediertebestrijdingsmiddelen niet toegestaan op percelen
- Speuren naar antibiotica bij varkens
- Huisvesting volgens EU-normen
- Droogzetters
- Digestaat
- Koper niet toegestaan als gewasbeschermingsmiddel

Informatie voor bereiders, importeurs, opslag- en handelsbedrijven
- Eerste verwerker bio-vis gecertificeerd
- Biologisch en gangbaar vlees in één slagerij is toegestaan

Overige zaken
- Weer EKO-vlaggen te koop
- Jaarverslag 2007
- Toename aantal geregistreerde bedrijven


Toezicht houden is een dynamisch vak
Als kleine speler in toezichtland moeten we als Skal steeds goed om ons heen kijken. Of het nu om de gezondheidszorg gaat, het verkeer of de voedselveiligheid. Van andere toezichthouders kun je altijd wat leren, soms ook hoe het niet moet. Daarom richten we ons meer op risico’s en komen we vaker onverwacht bij u op bezoek. Ook als dat u niet zo goed uitkomt. We komen immers maar even, in een flits als het ware.
Maar als het echt nodig is, kan een bezoek soms wel een dag duren.
Met uiteindelijk maar één doel: vertrouwen van de consument in uw biologisch product.

Jaap de Vries
directeur Skal

Nieuwe term “geregistreerde”
Spraken we tot nu toe altijd van “aangeslotene” of “aangesloten bedrijf”, vanaf nu gebruiken we de term “geregistreerde”. Dit is het gevolg van wijzigingen in de Landbouwkwaliteitswet.


Wel of juist niet vooraf informeren?
Als geregistreerde krijgt u via de nieuwsbrief of een brief van ons bericht wanneer officieel besloten is tot wijziging van regelgeving. Maar als wij al eerder duidelijke signalen krijgen dat regels mogelijk gaan veranderen, dan proberen we u vroegtijdig te informeren. Dit doen wij bijvoorbeeld via de inspecteurs. Zij kunnen u dan voorbereiden op eventuele nieuwe voorschriften. Zo is het bijvoorbeeld gegaan bij de regels voor mest en melasse.
Het aankondigen van mogelijke veranderingen kan leiden tot reactie vanuit de sector. Bijvoorbeeld omdat de voorgestelde regels niet of slecht uitvoerbaar zijn. Het gevolg van die reacties kan zijn dat de regels dan toch weer niet veranderen. Onlangs gebeurde dit met de excretienormen voor mest. Door dit alles ontstaat in de praktijk wel eens verwarring. Skal betreurt dat maar kiest er toch voor om u tijdig op eventuele nieuwe regels voor te bereiden.

Wijzigingen regelgeving
- Op 29 mei jl. heeft het Bestuur van Skal besloten om het gebruik van behandelingsmiddelen voor snijbloemen toe te staan tot 1 januari 2009 (dit was 1 juni 2008). De wijziging is opgenomen in de Skal-Normen in paragraaf 3.8.
- De derde landen lijst is vernieuwd en een heeft een nieuw nummer gekregen: 345/2008. U vindt deze op www.skal.nl onder Overzicht regelgeving. Er is een aantal controle-organisaties toegevoegd in Israël en Zwitserland. Twee organisaties uit Australië en India zijn verwijderd
- Bijlage 2B van de EU-Verordening is met enkele middelen uitgebreid. Hieronder leest u daar meer over.

Nieuw toegestane middelen
In de biologische productie mag u nu ook de volgende middelen gebruiken:
- spinosad, een insecticide op basis van micro-organismen, ter bestrijding van rupsen;
- kaliumbicarbonaat, als fungicide, uitsluitend in de perenteelt tot 1 oktober 2008;
Deze middelen hebben in Nederland ook een toelating als bestrijdingsmiddel. Het middel spinosad is onder handelsnaam Tracer toegelaten tot 1 dec. 2009 en als Conserve tot 31 jan. 2017.

NB. Ook koperoctanoaat en ethyleen zijn toegevoegd aan de EU-lijst met toegestane middelen (Bijlage 2B) maar deze stoffen hebben in ons land voor de bedoelde toepassingengeen toelating als bestrijdingsmiddel. U mag die dus niet gebruiken.

Basis- en flitsinspecties
Als geregistreerd agrarisch bedrijf krijgt u elk jaar een inspectie. Tijdens deze basisinspectie wordt uw hele bedrijf beoordeeld. Daarnaast kan Skal uw bedrijf ook bezoeken voor een flitsinspectie. In dat geval beoordelen we een bepaald onderdeel van uw bedrijf. Dat kunnen bijvoorbeeld strooisel, weidegang en het gebruik niet toegestane gewasbeschermingsmiddelen zijn. De sector reikt ons deze aandachtspunten vaak zelf aan. Flitsinspecties vinden altijd onaangekondigd plaats.

Zonder certificaat geen bio-product
Voor de goede orde brengen we het volgende nog eens onder de aandacht.
Alvorens producten biologisch in de handel te mogen brengen moeten de grond en/of de dieren worden omgeschakeld van gangbaar naar biologisch. Vanaf de startdatum van de omschakelingsperiode moet u zich aan de regels van de biologische productie houden. Skal kan u alleen een certificaat voor biologische productie verstrekken als na de omschakelingsperiode blijkt dat u aan de eisen voldoet. Zonder certificaat mag u geen producten als biologisch verhandelen.

Ongediertebestrijdingsmiddelen niet toegestaan op percelen
Ongediertebestrijdingsmiddelen voor ratten en muizen (rodenticiden) zijn niet toegestaan op percelen voor de biologische landbouw, ook niet in lokdoosjes. Deze middelen mag u alleen gebruiken in gebouwen en installaties voor de veehouderij, aldus bijlage 2B van de EU-verordening.

Speuren naar antibiotica bij varkens
Tijdens een gerichte actie heeft Skal in samenwerking met slachterijen in 4 van de 214 genomen monsters bio-varkensvlees antibiotica aangetroffen. Deze 4 positieve monsters waren afkomstig van één varkenshouderij. Hoewel het om een zéér lage concentratie ging, heeft het bedrijf een ernstige berisping gekregen. Het bedrijf heeft extra maatregelen moeten nemen om herhaling te voorkomen.
We speuren al langer naar niet toegestaan medicijngebruik. Dat gebeurt risicogericht. In eerste instantie zijn daarom 56 varkensbedrijven beoordeeld op het medicijngebruik en bijbehorende administratie. Bij 10 bedrijven was de medicijnregistratie niet goed op orde. Skal heeft vervolgens het vlees van deze bedrijven aan de slachtlijn bemonsterd en laten analyseren. Dat leidde tot eerdergenoemde vondst.
Met deze actie wil Skal bereiken dat alle bio-varkenshouders zich strikt aan de voorschriften houden: maximaal één keer gebruik van antibiotica, als behandeling van een infectie en niet preventief. Bovendien geldt een dubbele wachttijd waardoor op het slachtmoment in principe geen antibiotica meer aanwezig zijn. Skal zal over enige tijd opnieuw steekproeven nemen in de hoop dan geen antibiotica meer aan te treffen.

Huisvesting volgens EU-normen
Veehouders die hun dieren nu nog niet huisvesten op basis van de EU-normen moeten er rekening mee houden dat zij dat vanaf 1 januari 2011 wel moeten doen. Skal heeft hen onlangs per brief geïnformeerd dat de Skal-normen na 2010 komen te vervallen.

Droogzetters
Zonder attest van een dierenarts is het gebruik van droogzetters niet toegestaan.
Verder geldt voor droogzetters de dubbele wachttijd. Op tijd droogzetten is belangrijk om te voorkomen dat u 3 maanden lang de melk niet als biologisch kwijt kunt.


Digestaat
Digestaat is het product dat achterblijft na vergisting van mest en andere producten. Voor het gebruik van digestaat in de biologische sector gelden de volgende regels:

- Op het ontvangende bedrijf moet van elke vracht digestaat bekend zijn uit welke producten het digestaat is gevormd. Dit moet de leverende partij schriftelijk aangeven.
- Digestaat mag u alleen gebruiken als alle producten waaruit het digestaat wordt gevormd in Bijlage 2A van de EU-Verordening staan vermeld.
- Digestaat mag u alleen meenemen in de berekening voor biologische stikstof wanneer alle voor vergisting gebruikte dierlijke mest afkomstig is van biologische dieren.
- Wanneer (een deel van) de mest afkomstig is van gangbare dieren wordt het digestaat beschouwd als gangbare dierlijke meststof.
- Skal beoordeelt de toepassing van digestaat als ernstige afwijking wanneer daarin producten zijn verwerkt die niet in Bijlage 2A staan vermeld of daarvoor mest van gangbare diersoorten is gebruikt die niet in de biologische sector is toegestaan (varkens, kooikippen e.d.).
- Wanneer u gebruik maakt van aangevoerde dierlijke mest (o.a. digestaat waarin dierlijke mest is verwerkt) moet van deze mest minimaal 45 kg stikstof per hectare afkomstig zijn uit mest van biologische dieren.

Koper niet toegestaan als gewasbeschermingsmiddel
Hoewel koper voorkomt op Bijlage 2B van de EU-Verordening is het gebruik ervan als gewasbeschermingsmiddel in Nederland niet toegestaan. Dit komt omdat de Bestrijdingsmiddelenwet het gebruik van koper in Nederland verbiedt.
Gebruik van koper als meststof is wel mogelijk in de biologische landbouw maar dan moet u de noodzaak daartoe aantonen met een bladanalyse. Kunt u dat niet, dan beschouwt Skal de gebruikte koper als gewasbeschermingsmiddel. In dat geval geeft Skal het kopergebruik door aan de AID.

Eerste verwerker bio-vis gecertificeerd
Op 20 mei heeft Skal het eerste certificaat uitgereikt voor de verwerking van biologische vis, schaal- en schelpdieren. Vanaf nu kunnen consumenten deze producten dus met het EK0-keurmerk in de winkel aantreffen.

Biologisch en gangbaar vlees in één slagerij is toegestaan
In de vorige nieuwsbrief hebben we gemeld dat het is toegestaan om in één slagerij zowel biologisch als gangbaar vlees te verwerken. Wel moet de verwerker onder controle staan van Skal en de juiste maatregelen nemen om contaminatie of vermenging te voorkomen. Deze feitelijke versoepeling van de regels voor vleesverwerking is het gevolg van Europese regelgeving die per 1 januari 2008 van kracht is.
Naar aanleiding hiervan hebben we diverse reacties binnengekregen. Velen van u zijn bezorgd dat dit kan leiden tot onrechtmatigheden. Skal begrijpt dit maar kan niet zonder meer aanvullende regels stellen. Wel gaat Skal extra controleren en vraagt daarnaast van u als vakgenoot, maar ook als consument, om goed op te letten.

Weer EKO-vlaggen te koop
Volledig bio-gecertificeerde bedrijven en winkels die een ruim assortiment producten met het EKO-keurmerk verkopen, kunnen weer over een EKO-vlag beschikken. De vlag is 1.20 x 1.80 meter groot en kost inclusief verzending 20 Euro, exclusief BTW. U kunt de vlag bij Skal bestellen via cm@skal.nl of telefonisch 038 – 426 8143.

Jaarverslag 2007
Onlangs is het jaarverslag over 2007 gepubliceerd en toegezonden aan onze belangrijkste relaties. We hebben het de titel meegegeven: ”Risicogericht toezicht loont”.
Daarmee duiden we op de aanpak om ons vooral op de kern van de biologische bedrijfsvoering te richten en ook vaker onverwachts te inspecteren.
Bent u geïnteresseerd in het jaarverslag, ga dan naar www.skal.nl en kijk onder Publicaties. U treft daar ook een verkorte versie aan.

Toename aantal geregistreerde bedrijven
Opnieuw is het aantal geregistreerde bedrijven toegenomen. Telden we begin dit jaar nog 1466 landbouwbedrijven en 1119 bereiders, importeurs, handels- en opslagbedrijven, per 21 juni jl. waren dat er respectievelijk 1490 en 1195.